İş Ayakkabısı Seçerken Nelere Dikkat Etmeliyim? Doğru İş Güvenliği Ayakkabısı Seçim Rehberi
İş hayatında çalışanların güvenliğini sağlayan en önemli kişisel koruyucu donanımlardan biri iş güvenliği ayakkabıları ve iş botlarıdır. Özellikle inşaat, ağır sanayi, otomotiv, lojistik, enerji, üretim ve tersanecilik gibi sektörlerde doğru iş ayakkabısı seçimi, çalışanların ayak sağlığını korurken iş kazalarının önlenmesine de katkı sağlar.
Ancak iş ayakkabısı seçerken yalnızca marka, fiyat veya dış görünüşe odaklanmak yeterli değildir. Güvenlik standartları, taban yapısı, burun koruması, delinme direnci, kayma direnci, ayakkabının ağırlığı ve ergonomik özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
Peki, iş ayakkabısı seçerken nelere dikkat edilmeli? Hangi iş güvenliği ayakkabısı hangi sektöre uygundur? En rahat ve dayanıklı iş ayakkabısı nasıl seçilir?
1. İş Ayakkabısının Güvenlik Standartlarını Kontrol Edin
İş güvenliği ayakkabısı satın alırken dikkat edilmesi gereken ilk konu, ürünün uygun güvenlik standartlarına sahip olmasıdır.
Avrupa'da yaygın olarak kullanılan EN ISO 20345 standardı, emniyet burunlu iş ayakkabılarının temel performans ve güvenlik gerekliliklerini belirler.
Bu standarda uygun emniyet burunları, 200 joule darbe ve 15 kN sıkıştırma testlerine tabi tutulur.
İş Ayakkabısı Güvenlik Sınıfları
S1: Kapalı topuk, antistatik özellik ve topuk bölgesinde enerji emilimi gibi temel özellikleri içerir.
S1P: S1 özelliklerine ek olarak taban delinme direnci sunar.
S1PL: Metal olmayan delinme dirençli ara taban içeren, 4,5 mm test çivisiyle değerlendirilen modellerdir.
S1PS: Metal olmayan delinme dirençli ara tabanın 3 mm test çivisiyle değerlendirildiği modellerdir.
S3: Su nüfuzuna ve emilimine dirençli saya, delinme direnci ve dişli dış taban özelliklerini birleştirir.
S3S: S3 kapsamındaki temel korumalara ek olarak metal olmayan PS tipi delinme direnci sunar.
S3L: Metal olmayan PL tipi delinme direncine sahip S3 sınıfıdır.
S7S / S7L: Su geçirmezlik gereklilikleri ve ilgili PS veya PL delinme direncini birleştiren sınıflardır.
Önemli: Güvenlik sınıfları ürünün tabi olduğu standart sürümüyle birlikte değerlendirilmelidir. Örneğin S3 sınıfı, her koşulda tamamen su geçirmez bir ayakkabı anlamına gelmez.
2. Çalışma Ortamına Uygun İş Ayakkabısı Seçin
Her iş ortamının riskleri farklıdır. Bu nedenle iş güvenliği ayakkabısı seçiminde çalışma koşulları ve işyerinin risk değerlendirmesi belirleyici olmalıdır.
İnşaat ve Şantiye Çalışanları
İnşaat sektöründe çalışanlar için burun koruması, delinmeye dayanıklı ara taban, kayma direnci ve dayanıklı dış taban önemli kriterlerdir. Risk değerlendirmesine göre S3, S3S veya S3L modeller tercih edilebilir.
Fabrika ve Üretim Tesisleri
Fabrikalarda uzun süre ayakta çalışan personeller için hafif, esnek ve nefes alabilen iş ayakkabıları önemlidir. Ortamın risklerine göre S1, S1P, S1PL veya S1PS modeller değerlendirilebilir.
Lojistik ve Depolama
Depo çalışanları gün boyunca yürüdükleri için hafif iş ayakkabıları, darbe emici topuk yapısı ve ergonomik tabanlıklar konfor sağlayabilir.
Enerji ve Elektrik Sektörü
Elektrik sektöründe çalışanların ayakkabı seçiminde özel dikkat gerekir. ESD veya antistatik iş ayakkabıları, elektrik çarpmasına karşı yalıtkan ayakkabılarla aynı değildir. Elektriksel risk bulunan ortamlarda uygun elektriksel yalıtım standardı ve iş güvenliği prosedürleri esas alınmalıdır.
3. İş Ayakkabısının Hafifliği ve Ergonomisi
Gün boyunca ayakta çalışan profesyoneller için ayakkabının ağırlığı önemli bir konfor kriteridir.
Ağır ve sert ayakkabılar uzun çalışma saatlerinde yorgunluk hissini artırabilir. Hafif iş güvenliği ayakkabıları ise uygun tasarlandıklarında daha rahat hareket etmeye yardımcı olabilir.
Modern iş ayakkabılarında kullanılan teknolojiler arasında şunlar bulunmaktadır:
Kompozit veya uygun metal olmayan koruyucu burunlar
Hafif tekstil ara tabanlar
ETPU gibi enerji geri dönüşü sağlayan orta taban malzemeleri
Ergonomik ve anatomik tabanlıklar
Nefes alabilen teknik tekstil üst yüzeyler
Özellikle Solid Gear, Uvex, Base Protection, Puma Safety, Toworkfor ve Sixton gibi markaların farklı kullanım alanlarına yönelik hafif ve ergonomik modelleri bulunmaktadır.
Ancak en hafif ayakkabı her zaman en uygun ayakkabı değildir. Öncelik gerekli koruma seviyesinin sağlanmasıdır.
4. Taban Teknolojilerini İnceleyin
İş ayakkabısının konforunu ve performansını belirleyen temel bileşenlerden biri taban sistemidir.
ETPU Taban Teknolojisi
ETPU orta taban malzemeleri, esneklik ve enerji geri dönüşü özellikleriyle öne çıkar. Bu teknoloji yürüyüş sırasında oluşan darbelerin yönetilmesine yardımcı olabilir.
OrthoLite Tabanlık
OrthoLite tabanlıklar, kullanılan modele göre nefes alabilirlik, yastıklama ve konfor özellikleri sunabilir.
MICHELIN ve VIBRAM Dış Tabanlar
MICHELIN ve VIBRAM gibi dış taban teknolojileri, belirli modellerde dayanıklılık ve zemin tutuşu amacıyla kullanılmaktadır. Ancak kayma performansı yalnızca marka adına göre değil, ürünün test sonuçlarına göre değerlendirilmelidir.
HRO Isıya Dayanıklı Dış Taban
HRO işaretlemesi, dış tabanın 300°C sıcak yüzey temasına yönelik standart test koşullarını karşıladığını gösterir. Bu özellik sürekli olarak 300°C ortamda güvenli çalışma anlamına gelmez.
5. Kayma Direncine Dikkat Edin
Kayma ve düşme olayları işyerlerinde önemli yaralanma nedenleri arasındadır.
Bu nedenle iş ayakkabısı seçerken zeminin özellikleri dikkate alınmalıdır.
EN ISO 20345:2022 kapsamında temel kayma direnci gereklilikleri bulunur. SR işaretlemesi, ilave kayma direnci testinin karşılandığını belirtir.
Eski standartlarda kullanılan SRA, SRB ve SRC işaretlemeleri ile yeni SR işaretlemesi birebir aynı değerlendirme sistemi değildir.
Yağlı, ıslak veya kaygan zeminlerde kullanılacak ayakkabıların gerçek çalışma koşullarına uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
6. Su Geçirmezlik ve Nefes Alabilirlik
Açık alanlarda çalışan personeller için suya dayanıklılık önemli bir kriterdir.
Özellikle yağmur, çamur ve nemli ortamlarda kullanılan iş botlarında uygun su geçirmez membranlar tercih edilebilir.
GORE-TEX teknolojisi, uygun ayakkabı yapısıyla birlikte su geçirmezlik ve nefes alabilirlik özellikleri sunan membran sistemlerinden biridir.
Bununla birlikte sıcak ve kapalı ortamlarda çalışanlar için hava dolaşımı yüksek, nefes alabilen modeller daha uygun olabilir.
Ayakkabı seçimi yapılırken mevsim, ortam sıcaklığı, nem ve çalışma süresi dikkate alınmalıdır.
7. Doğru Numara ve Ayak Yapısına Uygunluk
En kaliteli iş ayakkabısı bile yanlış numara seçildiğinde rahatsızlığa neden olabilir.
Doğru iş ayakkabısı seçiminde şu kriterlere dikkat edilmelidir:
Ayak parmaklarının rahat hareket edebilmesi
Topuğun ayakkabı içerisinde aşırı kaymaması
Ayakkabının ayağı yanlardan sıkıştırmaması
Koruyucu burun bölümünün parmaklara baskı yapmaması
İş sırasında kullanılan çoraplarla denenmesi
Gün sonunda ayak hacminde oluşabilecek değişimlerin dikkate alınması
Ayakkabı numarası kadar kalıp genişliği ve ayak anatomisine uygunluk da önemlidir.
8. BOA Fit System ve Bağlama Teknolojileri
Modern iş ayakkabılarında geleneksel bağcık sistemlerine alternatif teknolojiler bulunmaktadır.
BOA Fit System, ayakkabının hassas şekilde ayarlanmasını sağlayan mekanik bir sıkma sistemidir.
Bu sistemin avantajları arasında hızlı ayarlama, kullanım kolaylığı ve ayağa uyumun pratik şekilde düzenlenmesi yer alır.
Özellikle iş sırasında ayakkabısını sık sık ayarlamak isteyen profesyoneller için kullanışlı olabilir.
9. İş Ayakkabısı Markalarını Karşılaştırın
İş ayakkabısı satın alırken markanın sunduğu teknoloji, ürün çeşitliliği, sertifikasyon, garanti koşulları ve satış sonrası hizmetler değerlendirilmelidir.
Türkiye pazarında karşılaştırılabilecek markalar arasında şunlar bulunmaktadır:
Solid Gear: Sportif tasarımlar, BOA, GORE-TEX ve farklı taban teknolojileriyle öne çıkan modeller.
Uvex: Ergonomi, ayak koruması ve farklı endüstriyel kullanım alanlarına yönelik ürünler.
Base Protection: Konfor ve endüstriyel koruma odaklı farklı iş ayakkabısı serileri.
Toworkfor: Teknik malzemeler ve çeşitli sektörlere yönelik koruyucu ayakkabılar.
Sixton Peak: Farklı iş koşulları için geliştirilmiş teknik iş ayakkabıları.
Puma Safety: Sportif tasarıma sahip farklı güvenlik sınıflarındaki modeller.
Helly Hansen Workwear: İş kıyafetleriyle birlikte profesyonel iş ayakkabısı ve bot seçenekleri.
Markaları karşılaştırırken aynı güvenlik sınıfındaki ve benzer kullanım amacına sahip ürünler değerlendirilmelidir.
10. Fiyat, Orijinallik ve Yetkili Satıcı Güvencesi
İş güvenliği ayakkabısı satın alırken yalnızca en düşük fiyatı tercih etmek doğru bir yaklaşım değildir.
Ürünün orijinalliği, uygunluk belgeleri, kullanım talimatları, üretici bilgileri ve satış sonrası destek önemlidir.
Satın alma öncesinde CE işaretlemesi, AB Uygunluk Beyanı, ilgili EN ISO 20345 standardı ve ürünün teknik özellikleri kontrol edilmelidir.
Türkiye'de iş güvenliği ayakkabısı ve iş botu seçeneklerini araştırmak isteyen profesyoneller, Onur Group'un ürün ve tedarik kanallarını da inceleyebilir:
Onur Group: https://www.onurgroup.com.tr
Work Safety Store: https://www.worksafetystore.com.tr
Onur Group Online: https://www.onurgroup.net
Solid Gear Türkiye: https://www.solidgear.com.tr
Satın alınacak ürünün stok, sertifika ve yetkili satış durumunun ayrıca doğrulanması önerilir.
Comments